اضطرارى است يعنى اگر دسترسى به آب متعذر يا متعسر باشد وظيفهء مكلف تيمم گرفتن است و يا شرع مقدس امر نموده ما را به وضوى جبيره يا غسل جبيره اين هم امر اضطرارى است يعنى اگر رسيدن آب به قسمت مجروح و زخمى بدن ضرر دارد شما وظيفه داريد وضو يا غسل جبيره‌اى انجام دهيد و يا مثلا شرع مقدس فرموده : اگر نمىتوانى ايستاده نماز بخوانى متكئا بجا آور و اگر باز هم نمىتوانى نشسته بخوان و اگر نمىتوانى خوابيده و خلاصه اگر نمىتوانى بايد با اشاره نماز را بخوانى اين‌ها همه اوامر اضطرارى است و مختص به حال ضرورت و نتوانستن است . 2 - عناوين ثانويه نوعا حد و مرز تكليف‌اند يعنى تكليف تا اينجا هست و به اينجا كه رسيد از فعليت مىافتد : مثلا اضطرار حد تكليف است و اگر اضطرار آمد تكليف وجوبى يا تحريمى از فعليت مىافتد و در حديث رفع هم آمده « رفع عن امتى التسع ، منها رفع ما اضطروا اليه » و نيز در قرآن آمده « لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها » يا در سورهء بقره آيهء 173 مىفرمايد : « إِنَّما حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَ الدَّمَ وَ لَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَ ما أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ » و ايضا ضرر حد تكليف است و ضرر كه آمد وجوب صوم مىرود - وجوب وضو مىرود « لا ضرر و لا ضرار فى الاسلام » اى لا حكم ضررى و ايضا عسر و حرج حد و مرز تكليفند يعنى مادامىكه عسر و حرج پيش نيامده تكليف فعلى است و امتثال مىطلبد ولى عسر و حرج كه آمد تكليف از فعليت مىافتد و داعويت ندارد . در قرآن سوره مائده آيه 6 « ما يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ » يا جاى ديگر مىفرمايد : يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ و يا فرموده : ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ و . . . و نيز اكراه و اجبار حد و مرز تكليف است و اكراه كه آمد تكليف از فعليت ساقط مىشود و در حديث رفع آمده رفع ما استكرهوا عليه . پس عناوين فوق حدود تكاليف هستند . 3 - با اينكه اضطرار و ضرورت حد و مرز تكليف است و با آمدن آن طبق حديث رفع تكليف از فعليت مىافتد و قدرت تحريك ندارد اما در عين حال از آنجا كه شارع مقدس براى برخى از تكاليف و عبادات از قبيل : روزه و نماز و . . . اهميت فوق